Wat houdt dit block in?
Dit block gaat over het ontwerpen, uitvoeren en evalueren van een digitaal leerarrangement. Als leerkracht verzamel en combineer je digitale lesmaterialen en digitale werkvormen tot een betekenisvolle leeromgeving die aansluit bij de groep, de leerdoelen en de leerinhoud. Binnen dit block staat centraal dat digitale middelen niet zomaar worden ingezet, maar bewust worden gekozen op basis van hun didactische meerwaarde. Daarbij wordt gekeken naar kwaliteit, overzichtelijkheid, aansluiting bij de doelgroep, gebruiksgemak, betrokkenheid van leerlingen en de mogelijkheid om leerlingen feedback te geven op hun antwoorden.
In mijn les heb ik een digitaal arrangement ontworpen rondom het boek Boutje en de rommelberg. De leerlingen maakten kennis met het verhaal door het boek te bekijken, vragen te beantwoorden en actief mee te denken over de inhoud. Vervolgens maakten zij via Kahoot een digitale quiz met vragen over het boek, de personages en de inhoud van de introductie. Door deze digitale werkvorm werden leerlingen gemotiveerd om goed te luisteren, actief na te denken en hun mening over het boek te vormen. Het digitale arrangement bestond uit een klassikale introductie, een interactieve digitale quiz en een korte klassikale nabespreking.
Toepassing in de praktijk
De activiteit is uitgevoerd in groep 4/5 op CBS het Anker. De leerlingen hadden al ervaring met het luisteren naar verhalen en het bespreken van boeken in de klas. Ook hadden zij enige ervaring met digitale presentaties en digitale werkvormen, maar niet alle leerlingen hadden evenveel ervaring met het gebruik van een interactieve quiz zoals Kahoot. Daarom heb ik de digitale opdracht klassikaal geïntroduceerd en duidelijk uitgelegd hoe de leerlingen moesten deelnemen.
De les begon met een klassikale introductie van het boek Boutje en de rommelberg. Ik liet de voorkant van het boek zien en stelde vragen zoals: “Wat denken jullie dat er in dit verhaal gaat gebeuren?” en “Wat zie je op de voorkant van het boek?” Hiermee activeerde ik de voorkennis van de leerlingen en wekte ik nieuwsgierigheid naar het verhaal. Daarna gingen de leerlingen aan de slag met een digitale Kahoot-quiz. Zij beantwoordden vragen over het verhaal, de personages en wat zij hadden onthouden van de introductie. Aan het einde bespraken we kort de antwoorden en vroeg ik de leerlingen wat zij van het boek vonden en of zij het boek zouden willen lezen.
Met deze les sloot ik aan bij de leerinhoud taal, leesbevordering en digitale geletterdheid. Het doel was dat leerlingen minimaal drie inhoudelijke vragen over het verhaal konden beantwoorden en hun mening over het boek mondeling of digitaal konden geven. De digitale toepassing ondersteunde dit doel, omdat Kahoot directe betrokkenheid opriep, leerlingen actief liet nadenken en zichtbaar maakte welke antwoorden goed of fout waren. Hierdoor kon ik als leerkracht direct zien of de leerlingen de inhoud begrepen hadden.
Ik heb in de praktijk ook ervaren dat een digitaal arrangement goed georganiseerd moet worden. Uit de feedback van mijn mentor bleek dat de les duidelijk was en ondersteund werd door een mooie presentatie. Tegelijkertijd verliep de Kahoot in het begin wat chaotisch, omdat de internetverbinding niet overal even goed werkte. Door rustig te blijven en door te gaan met de activiteit kwam er uiteindelijk meer orde in de quiz. Dit laat zien dat digitale middelen motiverend kunnen zijn, maar dat de leerkracht altijd moet nadenken over de organisatie, de techniek en een eventueel alternatief wanneer iets niet direct werkt.
ICT-Bekwaamheidseisen
A1. Je zet digitale systemen functioneel in.
Deze bekwaamheidseis komt terug doordat ik tijdens de les gebruik heb gemaakt van digitale middelen zoals het digibord, de presentatie en Kahoot. Ik zette deze systemen functioneel in om leerlingen actief te betrekken bij het boek en om hun begrip van de inhoud te controleren. De digitale middelen waren geen los onderdeel van de les, maar ondersteunden het doel van de les: leerlingen motiveren om na te denken over het verhaal en hun leesmotivatie vergroten.
A4. Je maakt weloverwogen keuzes bij het gebruik van digitale technologie en digitale media.
Deze bekwaamheidseis past bij dit block, omdat ik bewust heb gekozen voor Kahoot als digitale toepassing. De keuze voor Kahoot was passend, omdat de tool leerlingen direct laat reageren, betrokkenheid stimuleert en feedback geeft op antwoorden. Ik heb de digitale toepassing gekoppeld aan de leerinhoud en aan het niveau van de leerlingen. Daarbij heb ik rekening gehouden met de leeftijd van de leerlingen, hun voorkennis en het doel van de les.
A5. Je ontwerpt zelfstandig betekenisvol onderwijs gericht op digitale geletterdheid voor je klas, voert dit uit en evalueert dit.
Deze bekwaamheidseis komt duidelijk terug in mijn uitvoering. Ik heb zelfstandig een les ontworpen waarin leerlingen taal, leesbevordering en digitale geletterdheid combineren. De leerlingen leerden niet alleen over het boek, maar oefenden ook met het gebruiken van een digitale quizomgeving. Na afloop heb ik gereflecteerd op de uitvoering en op de feedback van mijn mentor. Hieruit bleek dat de digitale werkvorm motiverend werkte, maar dat de technische organisatie vooraf nog beter gecontroleerd moet worden.
B1. Je zet interactieve technologie in om te motiveren en te enthousiasmeren, waarbij je voorkennis kunt activeren en het geleerde kunt evalueren.
Deze bekwaamheidseis sluit sterk aan bij mijn les. Ik gebruikte Kahoot als interactieve technologie om leerlingen te motiveren en te enthousiasmeren voor het boek. Door de vragen bij de voorkant van het boek werd eerst de voorkennis geactiveerd. Daarna konden de leerlingen via de digitale quiz laten zien wat zij hadden onthouden en begrepen. De antwoorden in Kahoot maakten direct zichtbaar wat de leerlingen al wisten en waar nog extra uitleg of bespreking nodig was.
B2. Je reflecteert op de inzet van digitale technologische (leer)middelen en de meerwaarde daarvan voor het leerproces.
Na de les heb ik gereflecteerd op het gebruik van Kahoot. De meerwaarde was dat de leerlingen actief betrokken waren, enthousiast meededen en direct feedback kregen op hun antwoorden. De digitale werkvorm maakte het leren speelser en zorgde ervoor dat leerlingen op een laagdrempelige manier konden laten zien wat zij hadden begrepen. Tegelijkertijd zag ik ook dat de techniek invloed heeft op het verloop van de les. Door de haperende internetverbinding ontstond tijdelijk onrust. Voor een volgende keer controleer ik daarom vooraf beter of alle apparaten en verbindingen goed werken.
B4. Vanuit kennis en vaardigheid van een breed repertoire aan digitale technologische (leer)middelen en -mogelijkheden maak je didactische en pedagogische onderbouwde keuzes voor de inzet van technologie in leerprocessen tijdens het instrueren, oefenen, maken, activeren en evalueren.
Deze bekwaamheidseis past bij het digitaal arrangement, omdat ik digitale technologie heb ingezet tijdens meerdere fasen van de les. Tijdens de introductie gebruikte ik het digibord en de presentatie om het boek zichtbaar te maken. Tijdens de kern gebruikte ik Kahoot om leerlingen te laten oefenen en reageren op vragen. Tijdens de afsluiting gebruikte ik de uitkomsten van de quiz om het gesprek met de leerlingen te voeren. De keuze voor deze middelen was didactisch passend, omdat de technologie hielp bij activeren, oefenen en evalueren.
C2. Je ondersteunt je klassenmanagement, vergroot je differentiatiemogelijkheden en registreert de voortgang van de leerlingen met behulp van digitale technologische (leer)middelen.
Deze bekwaamheidseis is zichtbaar doordat Kahoot mij hielp om snel te zien hoe leerlingen reageerden op de vragen. De antwoorden gaven een beeld van het begrip van de groep. Ook bood de digitale werkvorm mogelijkheden tot differentiatie, omdat leerlingen individueel of in tweetallen konden meedoen. Voor leerlingen die onzeker waren of moeite hadden met lezen, kon samenwerking helpend zijn. Tegelijkertijd vraagt het gebruik van digitale middelen om duidelijke afspraken en goed klassenmanagement. De onrust tijdens de start van de Kahoot liet zien dat ik de organisatie van digitale middelen nog strakker kan voorbereiden.
D1. Je verzamelt continu inzicht in je eigen kennis, vaardigheden en houding ten aanzien van digitale geletterdheid, leren en lesgeven met ICT en de invloed van technologische ontwikkelingen in de samenleving en werkt planmatig aan uitdagingen.
Deze bekwaamheidseis komt terug in mijn reflectie op de les. Ik heb ervaren dat digitale technologie veel kan toevoegen aan motivatie, betrokkenheid en evaluatie, maar ook dat het belangrijk is om voorbereid te zijn op technische problemen. Door de feedback van mijn mentor heb ik inzicht gekregen in mijn eigen handelen. Voor een volgende les wil ik vooraf beter controleren of de digitale omgeving werkt, duidelijke instructies geven over het gebruik van de quiz en een alternatief klaarzetten voor wanneer de techniek niet goed functioneert.
(Externe) bronnen
Boekenstrijd. (z.d.). Tips voor boekpromotie. https://blog.boekenstrijd.nl/tips-boekpromotie
Boekenbusiness. (z.d.). 7 ingrediënten voor een succesvolle boekpromotie. https://boekenbusiness.com/7-ingredienten-voor-een-succesvolle-boekpromotie/
NHL Stenden Hogeschool. (2024). Digitale Didactiek & Mediawijs – Bekwaamheidsmodel. NHL Stenden Hogeschool.
Onderwijskennis. (z.d.). Kenmerken van effectief digitaal prentenboeken. https://www.onderwijskennis.nl/kennisbank/kenmerken-van-effectief-digitaal-prentenboeken
Bewijs van uitvoering
Als bewijs van uitvoering gebruik ik het lesbeschrijvingsformulier van de uitgevoerde les over Boutje en de rommelberg. Hierin staan de beginsituatie, het lesdoel, de lesopbouw, de gebruikte digitale middelen en de bronnen beschreven. Daarnaast gebruik ik de feedback van mijn mentor als bewijs. In deze feedback staat dat de les duidelijk was en dat er een mooie presentatie bij gebruikt werd. Ook staat erin dat de Kahoot in het begin chaotisch verliep door de internetverbinding, maar dat ik daarna rust wist te bewaren en de quiz uiteindelijk rustig verliep.
Aanvullend bewijs kan bestaan uit foto’s van de presentatie, een screenshot van de Kahoot-vragen, een overzicht van de quizresultaten, het lesformulier en eventuele leerlingproducten of reacties. Deze bewijzen laten zien dat het digitale arrangement daadwerkelijk is ontworpen, uitgevoerd en geëvalueerd.
Feedback door medestudenten
Mijn medestudenten gaven aan dat de gekozen digitale werkvorm goed aansloot bij de doelgroep, omdat leerlingen in groep 4/5 vaak gemotiveerd raken door interactieve quizzen en spelelementen. Zij vonden het sterk dat de digitale quiz niet los stond van de les, maar gekoppeld was aan het boek en aan het doel van leesbevordering. Ook vonden zij dat de Kahoot zorgde voor betrokkenheid, omdat alle leerlingen actief moesten nadenken en reageren.
Als aandachtspunt gaven medestudenten aan dat de technische voorbereiding nog sterker kan. Voor een volgende keer is het belangrijk om vooraf de internetverbinding, de apparaten en de toegang tot de quiz te controleren. Ook kan ik vooraf duidelijkere afspraken maken over wat leerlingen doen wanneer de verbinding hapert of wanneer zij even niet kunnen meedoen. Deze feedback neem ik mee in een volgende digitale les, zodat de digitale werkvorm nog beter bijdraagt aan rust, structuur en leeropbrengst.
EU Badgr (Canvas Badges) certificaat
Nog niet verstrekt.