Wat houdt dit block in?
Het block Kennisclip gaat over het ontwerpen, uitvoeren en evalueren van een onderwijsactiviteit waarin een korte video of animatie wordt ingezet om het leerproces van leerlingen te ondersteunen. Een kennisclip kan gebruikt worden om nieuwe leerstof uit te leggen, voorkennis te activeren, informatie visueel te maken of leerstof te herhalen. Door een kennisclip te combineren met kijkvragen, aantekeningen, een samenwerkingsopdracht en een digitale quiz wordt de video niet alleen een instructiemiddel, maar ook een middel om leerlingen actief te laten leren. In deze onderwijsactiviteit is de kennisclip ingezet binnen een natuuronderwijsles over de bonte strandloper. De leerlingen leerden aan de hand van een opgezet exemplaar, de kennisclip, een placematopdracht, een tekenopdracht en een Kahoot-quiz meer over de kenmerken, leefomgeving en het gedrag van de bonte strandloper.
Toepassing in de praktijk
Ik heb de onderwijsactiviteit uitgevoerd in groep 4/5 van Cbs het Anker. De leerlingen maakten kennis met de bonte strandloper aan de hand van een opgezet dier. Hierdoor konden zij het dier van dichtbij observeren en hun nieuwsgierigheid werd direct geactiveerd. Daarna bekeken de leerlingen één of meerdere kennisclips over de bonte strandloper. Tijdens het kijken maakten zij aantekeningen die zij later konden gebruiken bij het beantwoorden van vragen en bij de verwerking van de lesstof. De kennisclip had meerwaarde omdat de leerlingen hierdoor niet alleen mondelinge uitleg kregen, maar ook beeld en geluid konden gebruiken om informatie beter te begrijpen en te onthouden.
Na de kennisclip werkten de leerlingen in tafelgroepjes met de placematwerkvorm. Eerst schreef iedere leerling zelfstandig op wat belangrijk was om te verwerken in een tekening van de vogel en zijn leefomgeving. Daarna bespraken de leerlingen hun ideeën met elkaar en vulden zij het middelste vak van de placemat met de belangrijkste punten. Vervolgens observeerden zij opnieuw het opgezet dier en maakten zij samen een tekening waarin de poten, snavel, vleugels, kleur en leefomgeving van de bonte strandloper goed zichtbaar moesten zijn. De les werd afgesloten met een digitale Kahoot-quiz waarin de leerlingen hun kennis toepasten. De quizvragen gingen onder andere over de leefomgeving, het voedsel, de snavel, het zoeken naar eten, hoog water en de reden waarom bonte strandlopers trekken. Zo werd de kennisclip verbonden aan actief verwerken, samenwerken, creatief toepassen en digitaal evalueren.
ICT-Bekwaamheidseisen
A1. Je zet digitale systemen functioneel in.
Deze bekwaamheidseis past bij deze activiteit, omdat ik digitale middelen doelgericht heb ingezet om het leren van de leerlingen te ondersteunen. Ik gebruikte het digibord om de kennisclip te tonen en Kahoot om de kennis van de leerlingen interactief te toetsen. De digitale middelen werden niet los ingezet, maar hadden een duidelijke functie binnen de lesopbouw: eerst informatie aanbieden, daarna verwerken en afsluitend evalueren. Hierdoor leerden de leerlingen dat digitale middelen gebruikt kunnen worden om informatie te bekijken, te verwerken en te controleren.
A4. Je maakt weloverwogen keuzes bij het gebruik van digitale technologie en digitale media.
Deze bekwaamheidseis sluit aan bij de keuze voor een kennisclip, omdat ik bewust heb gekozen voor een visuele en auditieve instructievorm. De bonte strandloper is voor veel leerlingen geen bekend dier. Door de kennisclip konden leerlingen bewegend beeld, uitleg en voorbeelden zien die met alleen mondelinge instructie minder duidelijk zouden zijn. De inzet van de kennisclip had daardoor didactische meerwaarde: de leerlingen kregen informatie op een toegankelijke manier aangeboden en konden deze informatie vervolgens toepassen in de placemat, tekening en quiz.
A5. Je ontwerpt zelfstandig betekenisvol onderwijs gericht op digitale geletterdheid voor je klas, voert dit uit en evalueert dit.
Deze bekwaamheidseis past bij de activiteit, omdat ik een betekenisvolle les heb ontworpen waarin digitale geletterdheid geïntegreerd is binnen natuuronderwijs. De leerlingen leerden informatie halen uit een kennisclip, maakten aantekeningen, verwerkten deze informatie samen en pasten hun kennis toe in een digitale quiz. De digitale component was daarmee geen extra onderdeel, maar een onderdeel van het leerproces. De evaluatie vond plaats door middel van de Kahoot-quiz en door de reflectie op wat de leerlingen hadden geleerd.
B1. Je zet interactieve technologie in om te motiveren en te enthousiasmeren, waarbij je voorkennis kunt activeren en het geleerde kunt evalueren.
Deze bekwaamheidseis is duidelijk zichtbaar in de afsluiting van de les. De Kahoot-quiz werd ingezet als interactieve technologie om het geleerde te evalueren. Leerlingen konden op een motiverende manier laten zien wat zij hadden onthouden over de bonte strandloper. Ook tijdens de start van de les werd voorkennis geactiveerd door het opgezet dier te tonen en leerlingen te laten benoemen wat zij zagen en al wisten. De combinatie van concreet materiaal, een kennisclip en een digitale quiz zorgde voor betrokkenheid en actieve deelname.
B2. Je reflecteert op de inzet van digitale technologische (leer)middelen en de meerwaarde daarvan voor het leerproces.
Deze bekwaamheidseis past bij mijn reflectie op de les. Ik heb gekeken naar de meerwaarde van de kennisclip en Kahoot voor het leerproces van de leerlingen. De kennisclip hielp leerlingen om informatie over de bonte strandloper visueel en concreet te verwerken. De Kahoot gaf mij snel inzicht in wat de leerlingen hadden onthouden en welke onderdelen eventueel nog extra aandacht nodig hadden. Door de digitale middelen bewust te koppelen aan de leerdoelen, werd zichtbaar dat technologie het leren kan ondersteunen wanneer het doelgericht wordt ingezet.
C1. Je communiceert op een verantwoorde en professionele wijze met behulp van digitale technologische (leer)middelen.
Deze bekwaamheidseis sluit aan bij de manier waarop ik digitale middelen heb gebruikt binnen de les. Ik heb de kennisclip en Kahoot ingezet als professionele leermiddelen om informatie over te brengen, leerlingen te activeren en het leerproces zichtbaar te maken. Daarbij heb ik de digitale middelen klassikaal en begeleid gebruikt, zodat de leerlingen wisten wat er van hen werd verwacht en de digitale activiteit veilig en doelgericht verliep.
D1. Je verzamelt continu inzicht in je eigen kennis, vaardigheden en houding ten aanzien van digitale geletterdheid, leren en lesgeven met ICT en de invloed van technologische ontwikkelingen in de samenleving en werkt planmatig aan uitdagingen.
Deze bekwaamheidseis past bij mijn persoonlijke ontwikkeling als leerkracht. In mijn persoonlijk leerdoel gaf ik aan dat ik mij wil ontwikkelen in het geven van duidelijke en gestructureerde instructies, waarbij ik leerlingen effectief begeleid in zelfstandig werken en samenwerken. Ook wilde ik mijn vaardigheden verbeteren in het integreren van digitale middelen binnen mijn les en in het activeren van alle leerlingen tijdens instructie en verwerking. Door deze les uit te voeren en hier feedback op te vragen, heb ik inzicht verzameld in mijn handelen en in de manier waarop digitale middelen mijn onderwijs kunnen versterken.
(Externe) bronnen
Bruner, J. S. (1966). Toward a theory of instruction. Harvard University Press.
Harlen, W. (2014). Helping children’s development of inquiry skills. Inquiry-Based Science Education.
Johnson, D. W., & Johnson, R. T. (2009). An educational psychology success story: Social interdependence theory and cooperative learning. Educational Researcher, 38(5), 365–379.
Kennisnet. (2020). Digitale geletterdheid in het primair onderwijs. Kennisnet.
Van Graft, M., & Kemmers, P. (2007). Onderzoekend en ontwerpend leren bij natuur en techniek. Stichting Leerplanontwikkeling (SLO).
Kennisclip via YouTube: https://www.youtube.com/watch?v=s90PTcuMwPw
Digitale tool: Kahoot.
Bewijs van uitvoering
Als bewijs van uitvoering kan ik het lesbeschrijvingsformulier toevoegen waarin de activiteit volledig is uitgewerkt. Daarnaast kan ik de gebruikte Kahoot-vragen over de bonte strandloper toevoegen, omdat deze laten zien hoe de kennis uit de kennisclip digitaal is geëvalueerd. Ook kan ik foto’s toevoegen van de placematopdracht, de gezamenlijke tekeningen van de leerlingen en eventueel het opgezet exemplaar dat tijdens de les is gebruikt. De mentorfeedback op het lesformulier dient ook als bewijs, omdat hierin wordt beschreven hoe de les is verlopen en hoe de leerlingen betrokken waren bij de activiteit.
Feedback door medestudenten
Medestudenten gaven aan dat de les duidelijk was opgebouwd en dat de kennisclip goed aansloot bij de doelgroep. Zij vonden het sterk dat de leerlingen niet alleen naar een video keken, maar daarna ook actief moesten verwerken wat zij hadden geleerd. De combinatie van kijken, aantekeningen maken, samenwerken, tekenen en afsluiten met Kahoot werd gezien als een goede manier om verschillende leeractiviteiten met elkaar te verbinden. Als aandachtspunt werd genoemd dat ik bij een volgende kennisclip nog explicieter vooraf kijkvragen kan geven, zodat leerlingen nog gerichter weten waar zij tijdens het kijken op moeten letten.
EU Badgr (Canvas Badges) certificaat
Nog niet verstrekt.