Wat houdt dit block in?
Dit block gaat over het combineren van Engels onderwijs met het verantwoord gebruiken van kunstmatige intelligentie. Leerlingen leren Engelse woorden actief te gebruiken en ontdekken tegelijk hoe een AI-toepassing, zoals ChatGPT, hen kan ondersteunen bij het vertalen en verwerken van taal. Het doel is niet dat AI het werk van de leerlingen overneemt, maar dat leerlingen leren hoe zij AI als hulpmiddel kunnen inzetten binnen hun leerproces. Daarbij is aandacht voor digitale geletterdheid, kritisch denken, samenwerken, taalontwikkeling en veilig omgaan met digitale middelen.
In deze onderwijsactiviteit maken leerlingen kennis met het gebruik van ChatGPT binnen het vak Engels. Zij bedenken in groepjes Nederlandse woorden die zij graag in het Engels willen leren, kiezen gezamenlijk twintig woorden en gebruiken ChatGPT om deze woorden te vertalen. Daarna kiezen zij vijf woorden die zij klassikaal delen. Hierdoor oefenen de leerlingen met Engelse woordenschat, samenwerken, overleggen, kritisch controleren van AI-output en bewust omgaan met digitale technologie.
Toepassing in de praktijk
De les is uitgevoerd in groep 4/5 op Cbs het Anker. De leerlingen hadden al enige ervaring met het vak Engels en kenden eenvoudige Engelse woorden, zoals kleuren, dieren en dagelijkse woorden. Ook waren zij gewend aan samenwerken in kleine groepjes en coöperatieve werkvormen. De les sloot daardoor goed aan bij hun voorkennis en niveau.
De les begon met een klassikale introductie waarin werd uitgelegd wat AI is en hoe ChatGPT kan helpen bij het leren van Engelse woorden. Vervolgens kregen de leerlingen per tafelgroep een placemat. Iedere leerling schreef eerst eigen Nederlandse woorden op die hij of zij graag in het Engels wilde leren. Daarna overlegden de leerlingen binnen hun groepje welke woorden zij het meest interessant of belangrijk vonden. Samen kozen zij ongeveer twintig woorden.
Vervolgens gebruikten de leerlingen, onder begeleiding van de leerkracht, ChatGPT om de Nederlandse woorden naar het Engels te vertalen. Hierbij leerden zij dat AI handig kan zijn, maar dat je antwoorden altijd kritisch moet blijven controleren. Op het werkblad stond daarom ook dat leerlingen geen persoonlijke gegevens mochten invullen, alleen schoolwoorden moesten gebruiken, samen moesten werken en vriendelijke taal moesten gebruiken. Ook werd benoemd dat ChatGPT fouten kan maken en dat leerlingen daarom moeten nadenken of het antwoord klopt.
Aan het einde van de les koos ieder groepje vijf Engelse woorden die zij klassikaal wilden delen. De woorden werden besproken en uitgesproken, waardoor de leerlingen niet alleen met AI werkten, maar ook actief met Engelse taal bezig waren. De afsluiting bestond uit een reflectiegesprek over de vragen: wat vonden jullie van het werken met ChatGPT, was het handig en wat hebben jullie geleerd? Hierdoor werd de inzet van AI niet alleen praktisch gebruikt, maar ook bewust besproken.
ICT-Bekwaamheidseisen
A1. Je zet digitale systemen functioneel in. Deze bekwaamheidseis komt terug doordat ChatGPT doelgericht is ingezet als digitaal hulpmiddel binnen een Engelse taalles. De leerlingen gebruiken AI niet zomaar, maar met een duidelijke opdracht: Nederlandse woorden vertalen naar het Engels. Als leerkracht begeleid ik het gebruik van het digitale systeem en zorg ik ervoor dat het middel aansluit bij het lesdoel.
A3. Je gaat veilig om met digitale systemen, data en de privacy van jezelf en anderen. Deze bekwaamheidseis komt duidelijk terug in het werkblad ‘Zo gebruiken wij ChatGPT veilig’. De leerlingen leren dat zij geen persoonlijke informatie mogen invoeren, zoals hun achternaam, adres of telefoonnummer. Ook leren zij dat zij alleen schoolwoorden gebruiken en netjes omgaan met AI. Daarmee wordt veilig en bewust gebruik van digitale technologie expliciet aangeleerd.
A4. Je maakt weloverwogen keuzes bij het gebruik van digitale technologie en digitale media. Ik heb bewust gekozen voor ChatGPT omdat dit middel het leerproces kan verrijken bij het vertalen van woorden en het vergroten van Engelse woordenschat. Tegelijkertijd is de inzet beperkt en begeleid, zodat leerlingen niet zelfstandig en zonder controle met AI werken. De keuze voor AI is dus gekoppeld aan het leerdoel, de leeftijd van de leerlingen en hun voorkennis.
A5. Je ontwerpt zelfstandig betekenisvol onderwijs gericht op digitale geletterdheid voor je klas, voert dit uit en evalueert dit. Deze les is een zelf ontworpen onderwijsactiviteit waarin Engels, samenwerken en digitale geletterdheid samenkomen. De leerlingen leren niet alleen Engelse woorden, maar ook hoe zij AI verantwoord kunnen gebruiken. Door de klassikale reflectie aan het einde van de les wordt de activiteit geëvalueerd en wordt besproken wat leerlingen hebben geleerd van het werken met ChatGPT.
A7. Je kent de wijze waarop AI-systemen output genereren en weet hoe je deze output kunt sturen. Deze bekwaamheidseis past bij de les omdat de leerlingen leren dat zij een duidelijke vraag aan ChatGPT moeten stellen om een bruikbaar antwoord te krijgen. Op het werkblad staat bijvoorbeeld de voorbeeldzin: “Kun je dit woord vertalen naar het Engels: appel?” De leerlingen oefenen hierdoor met eenvoudig prompten en ontdekken dat de manier waarop je een vraag stelt invloed heeft op het antwoord dat AI geeft.
B1. Je zet interactieve technologie in om te motiveren en te enthousiasmeren, waarbij je voorkennis kunt activeren en het geleerde kunt evalueren. ChatGPT is ingezet als interactieve technologie die leerlingen motiveert om met Engelse woorden aan de slag te gaan. De placematwerkvorm activeert de voorkennis van leerlingen, omdat zij eerst zelf woorden bedenken die zij al kennen of willen leren. Aan het einde van de les wordt het geleerde geëvalueerd door woorden te delen en klassikaal te reflecteren op het werken met ChatGPT.
B2. Je reflecteert op de inzet van digitale technologische leermiddelen en de meerwaarde daarvan voor het leerproces. Tijdens en na de les is gereflecteerd op de vraag of ChatGPT handig was bij het leren van Engelse woorden. De leerlingen bespreken wat zij van het werken met ChatGPT vonden en wat zij hebben geleerd. Als leerkracht reflecteer ik daarnaast op de meerwaarde van AI: het middel helpt leerlingen om snel woorden te vertalen, maar vraagt ook om begeleiding, controle en kritische houding.
C1. Je communiceert op een verantwoorde en professionele wijze met behulp van digitale technologische leermiddelen. Deze bekwaamheidseis komt terug doordat het gebruik van ChatGPT professioneel en verantwoord is georganiseerd. Er zijn duidelijke afspraken gemaakt over het stellen van vragen aan AI, het gebruiken van vriendelijke taal en het vermijden van persoonlijke informatie. De communicatie met het digitale middel is dus onderdeel van de les en wordt bewust begeleid.
D1. Je verzamelt continu inzicht in je eigen kennis, vaardigheden en houding ten aanzien van digitale geletterdheid, leren en lesgeven met ICT en de invloed van technologische ontwikkelingen in de samenleving en werkt planmatig aan uitdagingen. Deze les laat zien dat ik mij als leerkracht ontwikkel in het verantwoord inzetten van AI binnen mijn onderwijs. Mijn persoonlijk leerdoel was om mij verder te ontwikkelen in het integreren van digitale hulpmiddelen binnen het onderwijs, waarbij ik leerlingen begeleid in het verantwoord en doelgericht gebruiken van technologie binnen het leerproces. Door deze les uit te voeren en daarop te reflecteren, werk ik gericht aan mijn eigen professionele ontwikkeling op het gebied van digitale didactiek en mediawijsheid.
(Externe) bronnen
Cambridge University Press & Assessment. (z.d.). Learn 21st century skills in English. Geraadpleegd op 17 maart 2024, van https://www.cambridgeenglish.org/nl/learning-english/parents-and-children/how-to-support-your-child/learn-21st-century-skills-in-english/
SLO. (z.d.). Engels in het primair onderwijs. Geraadpleegd op 17 maart 2024, van https://www.slo.nl/thema/vakspecifieke-thema/mvt/engels/
There’s An AI For That. (z.d.). AI tools directory. Geraadpleegd op 17 maart 2024, van https://theresanaiforthat.com/
NHL Stenden Hogeschool. (2024). Digitale Didactiek & Mediawijs – Bekwaamheidsmodel. Versie september 2024.
Bewijs van uitvoering
Als bewijs van uitvoering is het lesbeschrijvingsformulier toegevoegd waarin de activiteit volledig is uitgewerkt. Hierin staat beschreven dat de leerlingen in groep 4/5 kennismaakten met het gebruik van ChatGPT binnen Engels taalonderwijs. Ook zijn de beginsituatie, het lesdoel, de lesopbouw, de gebruikte bronnen, de werkvormen en de organisatie van de les opgenomen.
Daarnaast zijn de werkbladen toegevoegd die tijdens de les zijn gebruikt. Werkblad 1, ‘Zo gebruiken wij ChatGPT veilig’, laat zien dat leerlingen duidelijke afspraken kregen over veilig en verantwoord AI-gebruik. Werkblad 2, de woordenlijst/hulpkaart, laat zien welke woorden leerlingen konden gebruiken en hoe zij verder konden werken met een extra opdracht, namelijk het maken van een Engelse zin met een gekozen woord.
Ook de feedback van de mentor is onderdeel van het bewijs. De mentor benoemde dat de les begon met een activerende werkvorm en dat de coöperatieve werkvorm goed verliep. De kinderen waren betrokken bij de activiteit. Als tip gaf de mentor mee om goed te kijken naar de formulering van het lesdoel en na te denken of het aantal woorden daadwerkelijk van belang is. Deze feedback gebruik ik om mijn volgende lessen scherper te formuleren en mijn lesdoelen nog beter af te stemmen op de kern van de activiteit.
Feedback door medestudenten
De feedback door medestudenten is nog niet verstrekt. Wanneer deze feedback beschikbaar is, kan deze worden toegevoegd aan dit onderdeel. Hierbij kan worden gekeken naar de kwaliteit van de lesopbouw, de inzet van AI, de mate waarin leerlingen actief Engels gebruiken en de manier waarop veilig en verantwoord AI-gebruik is besproken.
EU Badgr (Canvas Badges) certificaat
Nog niet verstrekt.