Wat houdt dit block in?
AI-geletterdheid betekent begrijpen hoe AI werkt, wat het kan en waar er risico’s zitten. Het gaat om veilig, bewust en kritisch omgaan met AI-systemen. Leerlingen leren hoe AI antwoorden genereert, hoe zij goede prompts kunnen formuleren en hoe zij AI verantwoord kunnen gebruiken met aandacht voor privacy, betrouwbaarheid en maatschappelijke impact.
Toepassing in de praktijk
Voor dit block heb ik een onderwijsactiviteit ontworpen en uitgevoerd in groep 4 en 5 van CBS Het Anker. Tijdens deze les maakten twaalf leerlingen kennis met Artificial Intelligence (AI) door middel van ChatGPT. De leerlingen leerden wat AI is, hoe ChatGPT antwoorden genereert op basis van data en patronen en hoe zij zelf invloed kunnen uitoefenen op de kwaliteit van de output door gerichte prompts te formuleren.
Tijdens de les voerden leerlingen verschillende vragen in bij ChatGPT en vergeleken zij de antwoorden. Hierdoor ontdekten zij dat kleine veranderingen in een prompt kunnen leiden tot andere resultaten. Daarnaast werd aandacht besteed aan kritisch denken, privacy, betrouwbaarheid van informatie en mogelijke fouten of vooroordelen in AI-systemen.
De leerlingen leerden dat AI een hulpmiddel is dat ondersteuning kan bieden, maar dat zij altijd zelf moeten blijven nadenken over de juistheid en bruikbaarheid van de informatie. Hiermee werd gewerkt aan AI-geletterdheid, mediawijsheid en digitale burgerschapsvaardigheden.
Doelgroep
- Groep 5
- Leeftijd: 8-9 jaar
- 25 leerlingen
Voorkennis
De leerlingen hadden ervaring met tablets en laptops, maar nog geen expliciete kennis van AI-systemen zoals ChatGPT. Zij waren gewend digitale informatie als betrouwbaar te beschouwen.
Leerdoelen
Aan het einde van de les konden leerlingen:
- uitleggen wat AI en ChatGPT zijn;
- benoemen dat AI werkt op basis van data en patronen;
- minimaal twee gerichte prompts formuleren;
- herkennen dat AI fouten kan maken;
- een regel noemen over veilig omgaan met AI en privacy.
ICT-Bekwaamheidseisen
A6
Je begrijpt hoe digitale data ontstaan, waaronder informatie en media, en kunt gericht data zoeken, vinden en verwerken.
Tijdens de les leerden leerlingen dat ChatGPT antwoorden genereert op basis van grote hoeveelheden data. Door verschillende vragen te stellen ontdekten zij hoe digitale informatie tot stand komt en hoe deze kritisch beoordeeld moet worden.
A7
Je kent de wijze waarop AI-systemen output genereren en weet hoe je deze output kunt sturen.
Leerlingen experimenteerden met verschillende prompts en onderzochten hoe kleine aanpassingen invloed hebben op de gegenereerde antwoorden. Hierdoor ontwikkelden zij inzicht in de werking van AI en prompten.
A9
Je bent bewust van en onderzoekend in hoe digitale technologie, digitale media en samenleving elkaar wederzijds beïnvloeden.
Tijdens klassengesprekken bespraken de leerlingen privacy, betrouwbaarheid van informatie, mogelijke vooroordelen en de maatschappelijke invloed van AI. Hierdoor ontwikkelden zij bewustzijn van de kansen en risico’s van digitale technologie.
D4
Je kunt je visie op goed onderwijs verwoorden in relatie tot de inzet van digitale technologische (leer)middelen.
In deze les werd AI niet gebruikt als vervanging van leren, maar als middel om leerlingen kritisch te laten nadenken over technologie. De inzet van ChatGPT sloot aan bij mijn visie dat digitale middelen betekenisvol en bewust ingezet moeten worden binnen het onderwijs.
(Externe) bronnen
- SLO. (2023). Digitale geletterdheid in het onderwijs.
- Kennisnet. (2023). AI in het onderwijs: kansen en aandachtspunten.
- OpenAI. ChatGPT (educatieve toepassing onder begeleiding van de leerkracht).
APA 7-literatuurlijst
Kennisnet. (2023). AI in het onderwijs: kansen en aandachtspunten.
OpenAI. (2025). ChatGPT. https://chatgpt.com
SLO. (2023). Digitale geletterdheid: conceptkerndoelen en leerlijnen voor het funderend onderwijs. Amersfoort: SLO.
Bewijs van uitvoering
Bewijsstuk 1
Volledig uitgewerkte lesvoorbereiding AI-geletterdheid groep 4 en 5.
Bewijsstuk 2
Foto’s van leerlingen die werken met ChatGPT tijdens de les.
Bewijsstuk 3
Foto’s van ingevulde opdrachten of prompt-oefeningen.
Bewijsstuk 4
Reflectieformulier van de les.
Bewijsstuk 5
Feedback van mentor Nicole Koenders.
Bewijsstuk 6
Screenshots van voorbeeldprompts en gegenereerde AI-antwoorden.
Feedback door medestudenten
Tijdens de uitvoering werd zichtbaar dat de leerlingen actief betrokken waren bij het experimenteren met ChatGPT. De les sloot goed aan bij de belevingswereld van de leerlingen en maakte een actueel onderwerp toegankelijk. Positief werd beoordeeld dat er niet alleen aandacht was voor de mogelijkheden van AI, maar ook voor de risico’s, zoals privacy, betrouwbaarheid en fouten in AI-antwoorden.
Als aandachtspunt werd genoemd dat leerlingen in vervolglessen nog meer zelfstandig onderzoek kunnen doen naar de betrouwbaarheid van AI-antwoorden door deze te vergelijken met andere bronnen.
EU Badgr (Canvas Badges) certificaat
Nog niet verstrekt.